تۆڕی زاراوەپارێزیی وشەدان
سەرجەم فەرهەنگەکان
فەرهەنگەکانی کوردی - کوردی
برادۆست (ئینگلیزی-کوردی)
برادۆست (کوردی - ئینگلیزی)
برادۆست (کوردی - عەرەبی)
برادۆست (کوردی - کوردی)
زاراوەکانی کۆڕ (کوردی - ئینگلیزی)
زاراوەکانی کۆڕ (کوردی - عارەبی)
سەلاحەدین
شیرینی نوێ
فەرهەنگۆکی کتێبی ئابووری سامولسن و نوردهاوس
فەرهەنگی خاڵ
فەرهەنگی زانستی سیاسی (ئینگلیزی- کوردی)
فەرهەنگی زانستی سیاسی (کوردی - ئینگلیزی)
فەرهەنگی زانستی سیاسی (کوردی - فارسی)
فەرهەنگی زانستی سیاسی (کوردی - کوردی)
فەرهەنگی کوردستان
قاموس کردي الحدیث
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
مەردۆخ کوردی - عارەبی
مەردۆخ کوردی - فارسی
مەردۆخ کوردی - کوردی
نالی
هەنبانە بۆرینە (کوردی - فارسی)
هەنبانە بۆرینە (کوردی - کوردی)
گۆڤەند و زنار
X
وشە
پوخت
پێشگر
ناوگر
پاشگر
سەروا
دەرئەنجام: 1744
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆ سۆ
[[1-بۆ+سۆ «سوتان» ]]
«نت.»، 1- بۆنی سووتانی لۆکه
یا
قوماشێ
که
له
لۆکه درووست کرابێ. *«با.»
بیهن
کەون
«هل.» بۆنسۆ. 2- تامی ماستێکی شیرەکەی
زۆر
کوڵابێ.* «هل.»
تام
سۆ
. «جن.،
سیه
.» بوکز/2. «با» بۆسی.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆ ڕی لامپا
تم: بلوور/3.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
1- بۆ
[[ست:به ئۆزی. په:بۆز، بۆی]]
«نا.»
غاز
«
گاز
» ێکه
لە
هێندێ
شتان هەڵدەستێ،
بە
چاو
نابیندرێ
بەڵام
لووت
«
حسی
شامه
»
هەستی
پێدەکات. *
بۆن
،
بێن
. (بک.) بێهن. تێبــ.-آ»
هێندێک
شتی
تەبیعی
لە
ئەنجامی تەفاعولی
کیمیایی
ناو
خۆیانەوه، بەشێک
لەو
ماددانەی
که
لێیان پێکهاتوون دەکەنه گازێگ
که
له
هەوادا
بڵاو
دەبێتەوە و ئەگه
له
نزیکیانەوه
بین
بە
لووتمان هەستیان پێدەکەین
جا
لەوانەیه
به
لامانەوه
خۆش
بێ
یا
ناخۆش.ب» بۆنی شتانی
دەستکرد
ئەنجامی
تێکەڵ
کردنی بۆنی تەبیعییە
دەگەڵ
ئەو
ماددانەی شتەکانیان
لێ
دروست
دەکرێ
. ج»
له
زمانی
ئاوێستاییدا «بەئوزی»
هەر
به
بۆنی
خۆش
گوتراوه و ئی «
پەهلەوی
» ش هەروایه.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
2- بۆ
«نا.» (خۆشناوەتی)، دێراوی
هێندێ
شیناوەرد
وەکوو
تەماتی و
تووتن
و
خەیار
و... تێبــ.-
ئەم
وشەیە
له
«
بێستان
»
دا
گۆڕاوه «
تم
-» .
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
3- بۆ
«ئم» 1- ئامرازێکی پرسیارکردنه و
له
سەرەتای ڕستەی پرسیارەوه
دێت
و مانای «
لە
بەرچی ؟» دەدات. «
ئەی
خوایه
لە
کام
بادەیه دەرخواردت
دان
+ بێهۆشن و بۆ
هەتا
هەتا
سەرخۆشن؟» » خەیامی
هەژار
، ل-25» :؛بۆ
وات
کرد
؟، بۆ چوویه
لای
ئەم
کابرایه ؟ بۆ دەرسەکەت
ڕەوان
ناکەی *بۆچ،
بۆچی
،
چما
،
چمان
،
لۆچی
،
لەبۆ
. «سن.» بۆچه. تێبــ.-
ئەم
ئامرازه
تا
ئەنداز
یێکیش
سەر
سووڕمان
تێکەڵ
به
پرسیارەکه دەکات. 2-[په:
بێ
ئۆ=بۆلای
ئەو
]، آ»
لای
ڕێگای پێ
دیار
دەکرێ::دەچێ بۆ
سەر
ئیشی
.
دڵشاد
ڕۆیی بۆ
کەرکووک
. (
هەموو
ڕێیەک ئەچێتەوە بۆ
بانە
) «
خا
، پەند.ل-494». ب»
لای
دە
ستاودەست کردنی شتێ
لە
نێوان
دوو
یا
چەند
کەساندا پیشاندەدا. «
بەو
قوڕئانە
خوا
بۆ
پێغەمبەری
خە
ڵات
ناردووه» ::
حەسەن
ئەم
قامووسه
بەرە
بۆ
دڵشاد
. 3-ئامرازی تەعلیله
بە
مانای «لەبەر»، «
لە
پێناو
» بۆ کتێبــ.ەکه هاتووم،
ئەم
قامووسەم بۆ کوردان نووسیوه:.* «هو.» پەرەی،
پەی
. 4- ئامرازی کردنە
مڵک
«تملیل» ::
ئەو
کتێبــ.ه بۆ
تۆ
. «بۆ
کوردستان
» کۆمەڵه شێعرێکی هەژاره. 5-وەکوو «پیبف.» دەچێته
سەر
هێندێ
مەسدەران و مانای «توانستی»
فامیل
بۆ
جێبەجێ
کردن
و
بەجێ
کردن
له
«
فیعل
»
زیاد
دەکا:؛
خۆی
بۆی
نەکرا،
بۆم
ناشۆرێ،
ئەو
هەموەم بۆ نانووسرێتەوه. تێبــ.-
ئە
م ئامرازه
دەگەڵ
زۆر
مەسدەران
تەرکیب
د ەبێ و
لە
هێندێکیاندا
هەر
کردوونی
بە
مەسدەرێکی نوێ:: بۆ
ڕێک
کەوتن
، بۆ
لوان
، بۆ کران.بۆ
قڕاندن
«تم: هبێد، ل- 19». و
له
هێندێکێشیاندا
بە
پێی
جێگا
دێته
ناو
ڕستەوه.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
ئاگری پێوه نێی بۆ سۆی لێ هەڵناستێ
«کن.»
زۆر
ڕووت
و
ڕەجاڵ
و نەداره.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
ئیلهام بۆ هاتن
[[عا. کو.]]
(مست. لا.) کارێک
یا
مەبەستێک
کەوتنە
دڵی کەسێکەوە.
سەرچاوە:
فەرهەنگی کوردستان
ئینی(بۆ.، زەن)
ڕۆژی
هەینی(باد) ئینی، (
زەن
)
دێن
، (
ئەردە
)
ناز
،
ئەدا
،
ئان
،
شۆخی
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بلوێر بۆ گا لێدان
«کن.» قسه
کردن
بۆ
کەسێ
هیچی تێ
ناگا
.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
به بۆ
[[؟]]
نا.» «مک.» گوێزێکه
له
یاری
«
سافێن
»
دا
دەشکێ و منداڵان بۆ چنینەوەی کاکڵەکانی پەلاماری دەدەن و
هاوار
دەکەن بەبۆیه، بەبۆیه.
سەرچاوە:
فەرهەنگی خاڵ
بۆ
بۆن
سەرچاوە:
فەرهەنگی خاڵ
بۆ
وەرە
(ه)
سەرچاوە:
فەرهەنگی خاڵ
بۆ
(بۆ)
خوێندن
هاتووم،
واتە
هۆی
هاتنەکەم خوێندنە.
سەرچاوە:
فەرهەنگی خاڵ
بۆ
پیتێکە هۆیەتی (
تعلیل
) دەگەیەنێ
سەرچاوە:
فەرهەنگی خاڵ
بۆ
پیتێکە کردنە
قەبەڵ
و تەرخانکردنی شتێک بەشتێکەوە دەگەیەنێ
سەرچاوە:
فەرهەنگی خاڵ
بۆ
پیتی
پرسیار
لە
هۆی
شت: بۆ ناخوێنیت؟
سەرچاوە:
مەردۆخ کوردی - فارسی
بۆ
بو
،
بوی
،
له
.
سەرچاوە:
مەردۆخ کوردی - فارسی
بۆ
بَرای، اَز بَرای، بَهر، اَز بَهر، پَی، اَز پَی،
از
آنِ،
واسەی
.
سەرچاوە:
مەردۆخ کوردی - فارسی
بۆ
برای،
از
برای، بَهر، اَز بَهر،
واسه
،
زیرا
. (
حرف
تعریف
است
.)
سەرچاوە:
مەردۆخ کوردی - کوردی
بۆ
[بۆن]
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
1- بۆرەک
[[په:بۆرهك]]
«نا.» خوێیەکی کیمیاییە و ناوه عیلمیەکەی «
بۆرانی
سۆدیۆم» ه،
له
تەرکیبی کیمیاوی
ئاسید
بۆریک
دەگەڵ
سۆدیۆم دەکەوێتەوه،
له
ئاوی
دەریادا
به
حاڵی
تەبیعی هەیه و بۆ داوو
دەرمان
و
له
سەنەعاتدا
به
کەڵک
دێت
،
له
کوردستان
زێڕینگەران بۆ تواندنەوەی زێڕو مس و
زێو
بەکاری
دێنن،
چونکوو
گەرمی
کورەی
ئاسایی
ئەو
جۆره مەعدەنانەی پێ ناتوێتەوه. تێبــ.-
مەعلووم
نییه
ئەم
وشەیه
کەنگێ
کراوه
به
عەرەبی و چۆته قاڵبی «
بورق
» ەوه و
له
زمانی
عەڕەبی
ڕا
چۆته
ناو
زمانی
لاتینی
و
ئەوجار
پەڕیوەتەوه زمانانی ئێستای ئەوروپا و
له
زمانی
فڕەنسیدا
بۆته
«بۆڕاکس»
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
2- بۆری
[[؟]]
«نا.»، «کعر.» 1- لووله و «
گنج
» ی
جۆر
بەجۆره
له
مەعدەن
یا
هەر
ماددەیەکی
تر
دروست
دەکرێ
و بۆ
گواستنەوە
ی
ئاو
،
نەوت
،
غاز
...
لە
شوێنێکەوه بۆ شوێنێک و... کەڵکی
لێ
وەردەگیرێ و
باریک
و
ئەستووری
هەیه::
بۆری
«ئیستراتێژی»
نەوتی
کەرکووک
دەباته «
فاو
».
ئەم
ماڵه
هێشتا
بۆڕی
ئاویان بۆ ڕانەکێشراوه.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆبا
[[1-بۆ+3-با/1]]
«نت.»، «مک.» بۆنێکی تایبەتییه بۆ «
ڕۆن
» و «
پەنیر
» و «
کاڵەک
» و.. تێبــ.-
ئەم
جووره شتانه
ئەگەر
سەریان دانەپۆشرێ
هەوا
کاریان تێدەکا و
چونکوو
دەگەڵ
ئۆکسیژێنی
هەوا
تەرکیب
دەبن و دەبنە ئۆکسید (ئۆکسیدی دەبن، تەئەکسود دەکەن) و تامیان دەگۆڕێ و
ئەو
بۆنەیان
لێ
پەیدا
دەبێ
.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆرانی
[[؟]]
«نت.» مک.» چێشتێکه، هێلکه
یا
بایینجان
یا
کوولەکه
له
ڕۆنا
سوور
دەکەنەوه و ماستی بۆ
خاو
د ەکرێتەوه و د ەیکەن
به
سەریا و
تۆزێ
گەرمی
دەکەن. تێبــ.-
دەشێ
ئەم
وشەیه
له
[ 1- بۆر+ 3-
ئانی
/2] پێکهاتبێ.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆرباو
[[1-بۆر+4-باو]]
«ست.» تم:
بۆرەڵووک
.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆرسوار
«نت.» پیاوێکی
سوار
ئەسپی
«
بۆر
»
بێ
. تێبــ.-
له
لەهجەی «دیزفوولی»
دا
«بۆرسوار»
به
«لۆڕ»
ان
دەڵێن
،
له
بەر
ئەوەی
که
«لۆڕ» ەکانی خوزستان
سواری
ئەسپی
بۆر
دەبوون. «تم:
معین
،
بورهان
،
بورهان
، ج1، ل- 314» .
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆره خزم
«نت.» خزمی
دوور
.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆره زەلام
[[1- بۆره/2+زه لام]]
«نت.»، 1- کابرایەکی
نەناسراو
. «
وە
عەلەیک سسەلام، ئەێ
بۆره
زەلام
، ترخێنەی
بێ
تام
،
له
بەرت هەلناستام. 2- «مج.» پیاوی کەتەی گەورە.* «هل.» شێته
زەلام
.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆره سوار
[[1-بۆره/2+سوار]]
«نت.» سوارێکی
نەناسراو
، سوارێکی
لات
.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆره پنه
[[؟]]
«نت.»، «سن.» قەله
سابوونی
.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆره پیاو
[[1-بۆر+3-ئه/2+ پیاو]]
«نت.»
ئەو
کەسەی
له
بنە
ماڵەی
ئاغا
و
خان
و
بەگ
نەبێ
. ئادەمیزادی
ئاسایی
. * «سن.»
بۆره
پیاک
. «جنو.»
بۆره
پیا
، بۆرەکه.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆرژوا
«نا.»، «کئێر»
تاکه
کەسێک
لە
چینی
بۆڕژوازی
تێبــ.- آ»
ئەم
وشەیه
له
زمانی
فڕەنسیێڕا هاتۆته
ناو
زمانی
فارسی
و لەوێشڕا کەوتۆته
ناو
زمانی
کوردی
له
کوردستانی
ئێران
. ب»
زمانی
فڕەنسی
ئەم
وشەیەی
له
بووورگ «
bourg
» ی ئەڵەمانی
به
مانای «شاڕۆکه» داتاشیوه و مانای «بۆرژوا» دەبێته: «
خەڵکی
بوورگ»، دانیشتووی بوورگ» و مانای دیکەشی هەیه،
بەڵام
لەزمانی کوردیدا
هەر
مانا
سیاسیەکەی مەبەسته. ج»
له
زمانی
کوردیدا وشەی «
شارەزا
»
مان
هەیه
که
لە
لانی
لۆغەتەوه ماناکەی دەبێته: «ئەوکەسەی
لەسار
-
زاوا
- لەدایک بووه»
کە
دەقاو
دەق
مانای «بۆرژوا» ی فڕەنسی
یه
،
بەڵام
وەکوو
دەزانین
ئەم
وشەیه
ئێستا
تەنیا
بەمانای «کەسێکی
ڕێ
و شوێنی کارێک بزانێ
یا
بەڵەدی
جێگایە ک
بێ
» بەکاردێت.* «کعر.»
بۆر
جوازی/1.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆریه
«نا.» 1- جوورێکه
له
جۆرەکانی
قامیش
. 2- جۆرێ حەسیری
تەنکه
لەو
قامیشه
دروست
دەکرێ
. تێبــ.- آ» لووله قامیشێکه
به
درێژایی
سەرتا
پا
خوار
دەقەڵشێن و
پانی
دەکەنەوه و
ڕاست
و
چەپ
تێکیان هەڵدەکێشن ب»
زمانی
ئارامی
ئەم
وشەیه ی
له
سۆمەری وەرگرتووه و
لەوێڕا
له
قاڵبی «
بوریاء
- بوریة» هاتۆ ته
ناو
زمانی
کوردی
و «
فارسی
» ش
به
«بووریا» و ری گرتوه.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆسان
[[2-بۆ+ئستان/1]]
«نت.»، «سن.0 تم:
بێستان
.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆست
«نا.» تم.:
بست
.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆشایی
[[تو. كو.][ [ بۆش ئایی/1] ]
«نت.» 1-
ئەو
جێگەیەی
که
«
زەوی
»
له
ڕێزی
کۆمەڵە
ئەستێرەی
سەر
به
هەتاو
تێیدا دەگەڕێ، «عا.» فضا. 2-
پارچە
زەوی
یا
جێگەیەکی
بەرین
. 3- جێگای
یەک
یا
چەند
زەلام
لەناو
کۆمەڵێ خەڵکا
که
بە
ڕێز
ڕاوەستا
بن
. 4-پله و پایەکی
ڕەسمی
و
کۆمەڵایەتی
لە
دەزگای
دەوڵەت
یا
وڵاتێکدا
که
خاوەنەکەی لادرابێ
یا
به
هەرجۆرێکی دیکه شوێنەکەی
بەتاڵ
بووبێ:: مردنی
جەماڵ
عەبدونناسر بۆشایێکی
زلی
له
«
میسر
»
دا
بە
جێ
هێشت
.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆشناغ
[[؟]]
«نا.»، «مک.» ئادەمیزادی
کۆک
و
پۆشته
و
حاڵ
خۆش
که
فیز
و ئیفادەش لێدەدا. تێبــ.-
وا
تێدەگەم ئەسڵی
ئەم
وشەیه توورکی
بێ
.
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆق مل
«نت.»، «سن.» تم:
بۆقەته
. تێبــ.- وشەی «
بۆق
»
به
تەنیایی
لە
بن لەهجەی سنەییدا
بە
مانای «چاوی
زەق
» دەکار
دەکرێ
،
وام
بۆ دەردەکەوێ
که
ئەم
وشەیه
خۆی
بە
تەنیایی
مانای:
دەرپەڕیو
،
هەڵتۆقیو
،
زەق
... بێت. «هس.:
بلۆق
» .
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆقه
[[؟]]
«نت.» حاڵەتێکه بەسەر دەغڵدا
دێ
و
ئەو
شوێنانەی
که
پاشان
دەبنه
گوڵ
تۆزێ
هەڵدەمسێن.::
ئەو
گەنمه بۆقه ی کردووه. تێبــ.- بۆ «
بۆق
»
لەم
وشەیەدا. تم:
بۆق
مل
«تێبــ.-».
سەرچاوە:
قامووسی زمانی كوردی - زەبیحی
بۆقژه
[[؟]]
«نا.»، «مک.» نەخۆشییەکه
منداڵ
تووشی
دەبن، نێودەم و
لێو
و لچیان
بلۆق
دەکا
. تێبــ.-
له
کوردستان
ئەم
نەخۆشیه
به
مەرکەبی
ڕەش
«مەرکەبی مەلایان» چاره دەکەن و
دەم
و لغاوی نەخۆشەکە ی پێ هەڵدەسوون.
1
2
3
4
5
6
7