تۆڕی زاراوەپارێزیی وشەدان



سەرچاوە: فەرهەنگی خاڵ
گیاگەنان
مانگی مایس کە سی و یەک ڕۆژە و ، لە گەرماندا گیا زەرد دەبێ
سەرچاوە: فەرهەنگی خاڵ
گیاگەنمە
گیایەکە بەناسکی لە گەنم دەچێ
گەنەگەنە
گَنەگَنه.
گەنەگەنە
[درەختێکە دەرمانی مالاریا لە توێکڵەکەی دەگیردرێت.]
گەنەگەنە
کینا، کِنین.
سەرچاوە: فەرهەنگی خاڵ
گەنەگەنە
دارێکی تاڵە ئاوەکەی بۆ لەرز و تا دەخورێتەوە
گەنەگەنە
تابڕ٬ دەرمانی نۆبەتێیە٬ نۆبەتێ بڕ.
سەرچاوە: فەرهەنگی خاڵ
یاڵگەنیگ
بریتییە لە کەچەڵ
بۆگەن
[بۆ + گەن (گەنین)]]
کعر.، سن.» 1- «نت.» بۆی ناخۆش که له دەرکەوتنی باوبژی ناو زگی گیانداران.، له ئاودەست، له ئاوێ که ماوەیێک له شوێنێکدا مابێتەوه و لەبەری نەڕوا، بڵاو دەبێتەوه. *«مک.» بۆ گەنیو. «با.» بێهنگەنی. «جن.» بۆگەن. 2- «مج.» «ست.»، «کعر..»، «کعر.» 1- حاڵی کەسێک یا ڕژیمێکی بیر و باوەڕی کۆنەپەرەستانەی هەبێ، ب» حاڵی یەکێکی کردوە و ڕەوشت و خووی خراپ بێ. تێبــ.- له ئاوێستادا (بەئوزه، بەئۆزی) هەر به بۆنی خۆش» گوتراوه بۆ ئەوەی که ئێستا له زمانی کوردیدا «بۆگەن، بگەنیو» ی پێ دەڵێن، له زمانی ئاوێستاییدا «گەئبینی» و لە پەهلەویدا (گەند) هاتووه ئێستاش وشەی «گەنده، گەند» له لەهجەی ناوەندی زمانی کوردیدا بەتەنیایی و لە تەرکیبی هێندێ وشەشدا و لهە ن لەهجەی «لوڕی و فەیلی» دا «گەن» به مانای «خراپ» دە کار دەکرێ.
ئافتاوە و لەگەن
ئافتاوە و قاپێکی دیکەیە لە عەینی مەعدەن «لەگەن» کە دەستی لەسەر دەشۆرێ، بۆ ئەوەی ئاوەکە نەڕژێتە سەر ئەرز یا فەڕشان: دەستێک ئافتاوە و لەگەنی مسواری جوانیان هەبوو.
ئافتاوەولەگەن
مەسینەو دەستشۆر
سەرچاوە: فەرهەنگی خاڵ
بۆگەن
بۆگەنکردن: بۆگەنبوون
سەرچاوە: فەرهەنگی خاڵ
بۆگەن
بۆگەنبوون: گەڕانی شت بەبۆگەن
سەرچاوە: فەرهەنگی خاڵ
بۆگەن
بۆگەن
بوگَنده، گَندەبو، فَرغَند، فرغنده، بوی گَند، بوگَندا، بوی بَد.
بۆگەن
[بۆن ناخۆش]
بۆگەن
عَفِن، نَتِن، آجِن، مُتُعَفِّن، نَتَن، عَفَن، عُفُونَة، تَعَفُّن، اَجَن.
بۆگەن
بۆن ناخۆش: ئەم ماسییە بۆگەن بووە، دوو ڕۆژە بۆگەنی کردووە
بۆگەن
بۆگەنیو، بێگەن، بۆنی پیس، بۆنی ناخۆش، کف، گەنیو، (ڕۆژ) گەنی، بۆگەندای، (دەر) بووگەند. بووپیسی(فە)، زنخ، کفکۆ، گەندەژەبۆ._بوون: گەنان._کردن: گەناندن. (باڵە، پیر) برایمە بۆگەنە(گیا)._کردن: بۆنی ناخۆشکردن._بوون: بۆن ناخۆش بوون
بۆگەن کردن
مست. لا.»، «کعر.» 1- ڕزین و بۆن پەیدا بوونی میوەجات. 2- مانەوەی گۆشت و ئەو جووره شتانه و بۆن گرتنیان. 3- مانەوەی مردووی ئادەمیزاد و کەلاکی گیاندارانی دیکه و بۆن لێ هەستانیان. 4- «مج.»، «کن.» بۆنی مانەوەی هەموو شتێک و هەموو کەسێک لە شوێنێک یا بێ ئەوەی ڕێژیمی پاتشایەتی بۆگەنی کردووه و به کەڵکی ئەم زەمانه نایەت.
سەرچاوە: فەرهەنگی خاڵ
بێگەن
سەرچاوە: فەرهەنگی خاڵ
بەگەن
سەرچاوە: فەرهەنگی خاڵ
بەگەن
(بەگەنکردن) پەسەندکردنی شتێک
بەگەن
پسند